Bối cảnh thị trường và lý do định giá OOH trở nên quan trọng
Thị trường quảng cáo ngoài trời (OOH) Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mới. Theo nhận định của OIP chi tiêu cho OOH dự kiến tăng 8–10% mỗi năm, trong đó phân khúc màn hình kỹ thuật số (DOOH) được dự báo tăng nhanh nhất nhờ tốc độ đô thị hóa và lưu lượng giao thông cao tại Hà Nội và TP.HCM.
Tuy nhiên, dù thị trường tăng trưởng ổn định, quá trình định giá các doanh nghiệp OOH tại Việt Nam lại thường gặp nhiều thách thức, đặc biệt khi doanh nghiệp bước vào đàm phán với nhà đầu tư nước ngoài.
Định giá dựa trên giá trị kinh tế tương lai
Một đặc thù quan trọng của ngành là phần lớn giá trị doanh nghiệp được quyết định bởi khả năng tạo dòng tiền trong các năm tới, thay vì chỉ dựa vào số lượng tài sản trên bảng cân đối. Vì vậy, phương pháp định giá chủ đạo vẫn là khả năng tạo ra dòng tiền, trong đó nhà đầu tư dự phóng mức lợi nhuận doanh nghiệp có thể tạo ra trong 3–7 năm tương lai, rồi quy đổi về hiện tại. Điều này đặt trọng tâm vào tính bền vững của doanh thu, chất lượng hợp đồng thuê vị trí và hiệu suất khai thác từng điểm đặt quảng cáo.
Với các doanh nghiệp OOH truyền thống không sở hữu tài sản digital, kỳ vọng tăng trưởng thường khá hạn chế. Hầu hết nhà đầu tư quốc tế chỉ đánh giá cao những doanh nghiệp sở hữu vị trí “điểm vàng” như ngã sáu trung tâm, tuyến cao tốc có lưu lượng xe lớn hoặc khu vực thương mại trọng điểm. Ở các thị trường phát triển, doanh nghiệp OOH truyền thống chỉ đạt mức tăng trưởng 1–3% mỗi năm nếu không mở rộng được danh mục vị trí mới. Tại Việt Nam, mức kỳ vọng này còn thấp hơn trong bối cảnh cạnh tranh cao và chi phí thuê vị trí tiếp tục tăng.
Giá trị tài sản LED phụ thuộc vào khả năng đo lường và minh bạch doanh thu
Trong khi tài sản truyền thống bị giới hạn bởi tăng trưởng thấp, nhóm tài sản digital như màn hình LED lại được định giá theo một logic hoàn toàn khác. Ở Mỹ, Anh hay Singapore, các doanh nghiệp sở hữu hệ thống DOOH có thể được định giá cao hơn tài sản tĩnh từ một đến ba lần nhờ khả năng khai thác theo khung giờ, kiểm soát nội dung phát sóng và đo lường chính xác lượt hiển thị.
Tuy nhiên, để tài sản LED được công nhận đúng giá trị, doanh nghiệp phải chứng minh được tính minh bạch và độ tin cậy của dữ liệu vận hành. Những yếu tố như lưu lượng hiển thị được đo bằng hệ thống độc lập, lịch phát sóng lưu trữ tự động qua CMS, tỷ lệ hoạt động ổn định của màn hình hay doanh thu được phân loại theo từng chiến dịch đều là các tiêu chí cơ bản mà nhà đầu tư quốc tế yêu cầu. Đây là lý do các công ty lớn trên thế giới như JCDecaux, Clear Channel hay Outfront Media đều tuân theo chuẩn đo lường của Geopath (tại Mỹ) hoặc Route (tại Anh). Sự chuẩn hóa này giúp nhà đầu tư dễ dàng đánh giá hiệu suất, từ đó sẵn sàng trả mức định giá cao hơn.
Tại Việt Nam, khoảng cách giữa chuẩn định giá quốc tế và thực tế thị trường vẫn còn rất lớn. Nhiều doanh nghiệp chưa có dữ liệu đầy đủ cho từng điểm quảng cáo, chưa thiết lập mô hình đo lường theo vị trí hoặc chưa có hệ thống CMS đủ mạnh để theo dõi doanh thu theo thời gian thực. Điều này khiến việc dự phóng dòng tiền thiếu chính xác và buộc nhà đầu tư phải áp dụng mức chiết khấu rủi ro cao hơn.
Khoảng cách giữa chuẩn định giá quốc tế và thực tế tại Việt Nam
Trong các thương vụ M&A gần đây tại Đông Nam Á, doanh nghiệp OOH có hệ thống quản trị minh bạch thường đạt hệ số EV/EBITDA từ sáu đến chín lần. Ngược lại, các doanh nghiệp thiếu dữ liệu chi tiết chỉ được định giá ở mức ba đến năm lần EBITDA, thấp hơn 25–40% so với kỳ vọng ban đầu. Đây là hệ quả của việc không có báo cáo chia tách doanh thu theo từng tài sản, thiếu thông tin về hiệu suất vận hành và không có cơ chế ghi nhận doanh thu theo tiêu chuẩn quốc tế.
Việc thiếu chuẩn hóa dữ liệu cũng khiến quá trình thẩm định kéo dài. Ở các thị trường trưởng thành, thẩm định doanh nghiệp OOH thường mất sáu đến mười tuần. Tại Việt Nam, nhiều thương vụ kéo dài ba đến sáu tháng do nhà đầu tư phải xác minh từng hợp đồng thuê vị trí, kiểm tra tính hợp lệ của giấy phép và đối chiếu doanh thu thực tế của từng màn hình. Khi thông tin không đồng nhất hoặc không thể truy xuất đầy đủ, rủi ro pháp lý tăng lên và nhà đầu tư sẽ có xu hướng giảm giá trị đề nghị hoặc trì hoãn giao dịch.
Tác động đến khả năng gọi vốn và triển vọng doanh nghiệp
Trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng mạnh, đặc biệt từ các quỹ Singapore, Hong Kong và Nhật Bản, khả năng chuẩn hóa dữ liệu và nâng cấp hệ thống đo lường đang trở thành yếu tố bắt buộc nếu doanh nghiệp OOH muốn tham gia gọi vốn quốc tế. Các quỹ lớn thường ưu tiên những doanh nghiệp có bộ quản trị tốt, có khả năng giám sát hiệu suất tài sản theo thời gian thực và có kế hoạch mở rộng rõ ràng dựa trên dữ liệu thay vì kinh nghiệm cảm tính.
Tóm lại, phương pháp định giá doanh nghiệp OOH ngày nay không chỉ xoay quanh tài sản hữu hình mà nằm ở năng lực tạo dòng tiền trong tương lai, mức độ số hóa của tài sản và tính minh bạch của dữ liệu vận hành. Những doanh nghiệp đáp ứng được các tiêu chuẩn này sẽ có lợi thế lớn trong đàm phán với nhà đầu tư, thu hút được mức định giá cao hơn và rút ngắn đáng kể thời gian giao dịch.
Bài báo cáo từ team OIP: Tuấn Anh – Như Phù